WŚRÓD GWIAZD - STANISŁAW LEM

Jednym z wielkich twórców polskiej literatury, którzy są patronami roku 2021, jest Stanisław Lem. Ten „pisarz, filozof, wizjoner i odkrywca przyszłości” - jak czytamy na pamiątkowej tablicy w domu, w którym mieszkał w Krakowie, urodził się sto lat temu, 12 września 1921 we Lwowie, w zamożnej rodzinie lekarskiej. Przeprowadzone badania wskazywały na jego niebywałą inteligencję. Ukończył II Gimnazjum im Szajnochy i pragnął studiować na politechnice, by zostać uczonym. Ostatecznie jednak rozpoczął studia medyczne, przerwane w czasie okupacji niemieckiej. W latach 1941- 42 współpracował z polskim ruchem oporu,w zdobywaniu amunicji i materiałów wybuchowych. Musiał też zmieniać tożsamość, by zapobiec aresztowaniu za ukrywanie kolegi żydowskiego pochodzenia. Po wojnie, 1946 w ramach repatriacji, cała rodzina przeniosła się do Krakowa, tracąc dobytek życia. ( O latach spędzonych we Lwowie, Lem napisze w 1966 r. książkę autobiograficzną „Wysoki Zamek”) . W Krakowie podjął studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, jednak ostatecznie ich nie ukończył. Już w tym okresie publikował opowiadania o tematyce wojennej, z elementami fantastyki naukowej na łamach czasopism:  „Kuźnicy”, „Tygodnika  Powszechnego”, „Nowego Świata Przygód”. Od 1948 pracował w Konwersatorium Naukoznawczym i poznawał literaturę naukową dotyczącą cybernetyki. Po zamknięciu Konwersatorium (w 1950 r.) znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, a niespodziewany sukces „Astronautów” sprawił, że na dobre poświęcił się fantastyce. Opowieść o wyprawie na Wenus okazała się bestsellerem, pisarz został przyjęty do Związku Literatów Polskich. W 1953 ożenił się z Barbarą Leśniak, lekarzem radiologiem, a w 1968 urodził się ich syn, Tomasz. Powstają też następne powieści m.in. „Obłok Magellana”, pisane zgodnie z obowiązującymi wówczas regułami realizmu socjalistycznego. Po wydarzeniach „ polskiego października” w 1956, twórczość Lema przeżywa prawdziwy rozkwit. Ukazuje się kilkanaście książek z nurtu science – fiction, które przynoszą mu międzynarodową sławę i stabilizację życiową. Powstają m.in. : „Dialogi”, „Księga robotów”, „Solaris” - uważane za jedno z najwybitniejszych osiągnięć pisarza, „Powrót z gwiazd”, „Pamiętnik znaleziony w wannie”, „Niezwyciężony”, „Bajki robotów”, „Cyberiada” , „Wysoki zamek”, „Opowieści o pilocie Pirxie”. W dalszych dziełach poświęca dużo czasu rozważaniom ściśle filozoficznym i eseistyce naukowej. ( „Filozofia przypadku”, „Fantastyka i futurologia”, „Kongres futurologiczny”). Jednocześnie pisze eseje, felietony literackie i popularnonaukowe drukowane w znanych czasopismach: „Nowa Kultura”, „Przekrój”, „Życie Literackie”, „Twórczość”. Poszukuje też nowych form literackich ( „Wielkość urojona”, „Doskonała próżnia”, „Nowa Kosmogonia”), oraz tworzy  cały szereg powieści i opowiadań, w tym „Maskę”- o inteligentnej zabójczej maszynie. W roku 1982  w związku z otrzymaniem stypendium w Instytucie Studiów Zaawansowanych udało mu się wyjechać do Berlina Zachodniego, a w latach  latach 1983 – 1988 wraz z rodziną przebywał na emigracji w Berlinie Zachodnim i Wiedniu. Nawiązał tam współpracę z paryską „Kulturą”, również w kraju ukazywały się jego prace. Po powrocie do Polski zamieszkał ponownie w Krakowie, gdzie w 1987 ukazało się „Fiasko”. Od tego czasu zajmował się głownie publicystyką, pisał felietony, komentarze społeczno - polityczne w „Tygodniku Powszechnym”, „Odrze”, „PC Magazine”. W roku 2000 ukazuje się „Przekładaniec”, zbiór wydanych przez Lema scenariuszy filmowych, widowisk telewizyjnych i słuchowisk radiowych, oraz ostatnia książka eseistyczna ” Okamgnienie”, a także zbiory listów, wywiady itp.

Zmarł 27 marca 2006. Urna z prochami złożona została na Cmentarzu Salwatorskim.

Książki Lema przetłumaczono na ponad 40 języków. Został odznaczony medalem „ Gloria Artis” i najwyższym polskim odznaczeniem państwowym Orderem Orła Białego. Jego nazwiskiem została nazwana planetoida. Uchwałą Sejmu RP IX kadencji z 27 listopada 2020 zdecydowano o ustanowieniu roku 2021 Rokiem Stanisława Lema.

Zachęcamy do bliższego zapoznania się z twórczością Stanisława Lema i podzielenia się swoimi wrażeniami z lektury. Gorąco pozdrawiamy!                                                                 

J.Z.  & M.Zr.    

Opracowano  na podstawie www. „Cultura. pl”, Tomasz Fiałkowski - „Świat na krawędzi”, Stanisław Bereś - „Rozmowy ze Stanisławem Lemem”                                                                                   

Ta strona korzysta z plików cookie. Używając tej strony wyrażasz zgodę na używanie plików cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami Twojej przeglądarki. Możesz dowiedzieć się więcej w jakim celu są używane oraz o zmianie ustawień przeglądarki. Kliknij tutaj »
zamknij